İhlas Risalesi: Amelde Rıza-yı İlahî ve Uhrevi Şirkten Arınmak (21. Lem'a)

İbadetlerin ve manevi amellerin kabul olmasının yegane ruhu, özü ve esası ihlastır. İhlas olmayan bir amel, içine ruh girmemiş cansız bir ceset yahut rüzgarın önünde savrulan bir saman çöpü gibidir. Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri'nin talebelerine "En az on beş günde bir defa mutlaka okunmalı" diye vasiyet ettiği Yirmi Birinci Lem'a (İhlas Risalesi), kalbi manevi şirkten, riyadan ve benlik tuzaklarından arındıran dört altın düstur vazeder.

1. Birinci Düstur: Amelinizde Rıza-yı İlahî Olmalı

Bediüzzaman Hazretleri ihlasın temel kaidesini şöyle formüle eder:

"Amelinizde rıza-yı İlahî olmalı. Eğer O razı olsa, bütün dünya küsse ehemmiyeti yok. Eğer O razı olmazsa, bütün dünya alkışlasa hiçbir faydası yok. Kırık bir tahta parçası üzerinde dahi olsa, rıza-yı İlahî varsa o amel dağlar gibidir." — Lem'alar, Yirmi Birinci Lem'a

İnsan ameline insanların takdirini, alkışını ve övgüsünü hedef yaparsa, dergâh-ı ilahiyede o amelin zerre kadar kıymeti kalmaz. İnsanların övgüsü fani ve aldatıcıdır; bugün alkışlayanlar yarın seni tek başına mezara bırakıp gideceklerdir. Kul ameli yalnızca ve yalnızca Allah emrettiği için yapmalı ve O'nun rızasını aramalıdır.

2. İhlası Kıran En Büyük Düşman: Hubb-u Câh (Şan ve Şöhret Sevgisi)

İhlas Risalesi'nde ihlası zehirleyen engellerin başında 'hubb-u câh' (makam, mevki ve meşhur olma arzusu) zikredilir. Nefis ibadeti dahi kendine basamak yapmak ister; 'Bilsinler, takdir etsinler, ne fedakar desinler' duygusu amelin içine bir zehir damlası gibi karışır. Bu gizli şirktir. Çaresi; ölüm rabıtası yapmak, kabrin yalnızlığını tefekkür etmek ve insanların övgüsünün bir hiç olduğunu kalbe kabul ettirmektir.

3. Dört Altın Düstur ile Kalbî Tahkimat

1. Rıza-yı İlahî: Amelin yegane gayesi Allah rızası olmalıdır.
2. Kardeşlerini Tenkit Etmemek: Hizmet-i Kur'aniyede bulunan kardeşlerini tenkit etmemek ve gıpta damarını tahrik etmemektir. Rekabet değil, tesanüd esastır.
3. Kuvveti Hakta ve İhlasta Bilmek: Çoklukta değil, ihlaslı birliktelikte bereket vardır. Üç tane '1' yan yana gelse 111 kıymetini alır.
4. Kardeşinin Meziyetiyle İftihar Etmek: Kendi nefsini unutup, kardeşlerinin meziyeti ve başarısıyla kendi kazanmış gibi sevinmektir (tefânî sırrı).

4. Said Şaşmaz'ın İhlas Tahlilleri

Said Şaşmaz, Nilüfer ve Üsküdar derslerinde gençlere şu ölçüyü verir: "İhlasın terazisi şudur: Senin anlattığın bir hakikati başka bir kardeşin senden daha güzel anlatsa ve insanlar onu dinlese; kalbin sevinç mi duyuyor, yoksa buruluyor mu? Eğer seviniyorsan ihlas sahibisin; eğer içinde kıskançlık uyanıyorsa amelin içine nefis karışmış demektir. Amelini insanlara değil, Allah'a beğendir!"